روسیه یا اروپا؟ کدام مقصد برای تحصیل پزشکی بهتر است؟

انتخاب تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا امروزه به یکی از سؤالات پرتکرار دانش‌آموزانی که قصد مهاجرت تحصیلی دارند، تبدیل شده است. این انتخاب نه‌تنها به جغرافیا، بلکه به تعادل بین مقرون‌به‌صرفه بودن، کیفیت آموزش، تجربیات فرهنگی و قابلیت‌های شغلی بلندمدت بستگی دارد. برای بسیاری از دانشجویان بین‌المللی، به‌ویژه از آسیا و آفریقا، شرایط پذیرش پزشکی در روسیه به‌عنوان یک گزینه عالی ظاهر شده است. روسیه سالانه هزاران دانشجوی خارجی را به خود جذب می‌کند که به دلیل هزینه‌های پایین و فرایند ساده امکان‌پذیر شده است.

از سوی دیگر، اروپا مجموعه‌ای متنوع از فرصت‌ها، از مؤسسات معتبر در کشورهایی مانند بریتانیا و آلمان گرفته تا برنامه‌های قابل‌دسترس‌تر در کشورهایی مانند لهستان و مجارستان را ارائه می‌دهد. اما کدام مسیر واقعاً به بهترین نتیجه می‌رسد؟ در این مقاله از سری مقالات علم ویرا با ما همراه باشید تا به بررسی هزینه تحصیل پزشکی در روسیه و اروپا بپردازیم.

مقایسه تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا در یک نگاه

به‌روزرسانی: ژانویه 2026

اگر بخواهیم تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا را به‌صورت خلاصه جمع‌بندی کنیم، روسیه گزینه‌ای اقتصادی با پذیرش ساده‌تر و هزینه‌های پایین‌تر است؛ در حالی‌که اروپا، به‌ویژه اروپای شرقی، مسیر امن‌تری برای اعتبار مدرک، معادل‌سازی و بازگشت به ایران یا ورود به بازار کار بین‌المللی ارائه می‌دهد. انتخاب نهایی به بودجه، هدف شغلی و کشور مقصد آینده شما بستگی دارد.

تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا؟

امروزه به دلیل شرایط سخت پذیرش کنکور در رشته پزشکی، بسیاری از دانشجویان تصمیم می‌گیرند این رشته محبوب را در خارج از کشور دنبال کنند. تحصیل پزشکی در خارج از کشور می‌تواند درهای زیادی را به روی دانشجویان باز کند. تحصیل پزشکی در روسیه نیازی به کمک‌هزینه‌های هنگفت یا آزمون‌های ورودی بسیار دشوار ندارد و سوابق تحصیلی دانشجویان اهمیت زیادی برای پذیرش دارد. شرایط تحصیل پزشکی در اروپا بسته به کشور موردنظر متفاوت است. در اروپای غربی مانند آلمان و بریتانیا، به نمرات بالا، گاهی مصاحبه و آزمون‌های زبان مانند آیلتس یا تافل نیاز است.

کشورهای اروپای شرقی مانند چک یا لهستان اغلب شرایطی شبیه به روسیه دارند؛ بااین‌حال دانشجویان از مزایای تحصیل در اتحادیه اروپا برخوردار خواهند شد. قرارگرفتن در معرض تجربه‌ای جهانی، فرصتی منحصربه‌فرد است که دانشجویان با تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا کسب می‌کنند. بسیاری از دانشجویانی که تحصیل پزشکی در روسیه را انتخاب کرده‌اند، مهم‌ترین چالش خود را سازگاری با سیستم درمانی و زبان بالینی در سال‌های بالاتر عنوان می‌کنند.

امکان تحصیل به زبان انگلیسی در هر دو گزینه برای دانشجویان وجود دارد و تحصیل بدون موانع زبانی را آسان‌تر می‌کند. تصمیم سازگاری با هوای سرد روسیه یا هزینه‌های بالای زندگی در اروپای غربی به شما و اهدافتان بستگی دارد.

الزامات پذیرش پزشکی در روسیه و اروپا

یکی از موانع اصلی برای تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا، شرایط پذیرش است. در ادامه به بررسی شرایط و فرایند درخواست و اخذ پذیرش می‌پردازیم.

1. شرایط پذیرش

شرایط پذیرش پزشکی در روسیه فرایند ساده‌تری را در بر می‌گیرد. داوطلبان باید از حداقل 17 سال سن برای پذیرش در مقطع کارشناسی برخوردار باشند. متقاضیان باید دوره دبیرستان را با نمرات خوب در دروسی مانند زیست، فیزیک، شیمی و ریاضیات به پایان رسانده باشند. حداقل معدل 50 درصد برای پذیرش پزشکی در روسیه الزامی است. از جمله مدارک موردنیاز برای پذیرش پزشکی روسیه می‌توان به ریزنمرات، گواهی تمکن مالی، گواهی سلامت، عکس، پاسپورت، انگیزه‌نامه، توصیه‌نامه، مدرک زبان و… اشاره کرد. بسیاری از دانشگاه‌های روسیه آزمون ورودی ندارند و اغلب دانشجویان را بر اساس سوابق تحصیلی یا مصاحبه پذیرش می‌کنند.

دانشجویانی که از مدرک زبان برخوردار نباشند، ملزم به شرکت در دوره یک ساله پادفک و پس از آن آزمون ورودی هستند. شرایط پذیرش پزشکی در اروپا بسته به منطقه متفاوت است. در اروپای غربی مانند آلمان یا بریتانیا، آزمون‌های ورودی مانند UKCAT یا BMAT معدل بالا و مدرک زبان برای پذیرش الزامی هستند. کشورهای اروپای شرقی مانند چک یا لهستان اغلب آزمون‌های ورودی را در دروسی مانند علوم برگزار می‌کنند.

2. تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا: فرایند درخواست

فرایند درخواست پذیرش در روسیه نسبتاً ساده است. دانشجویان برای پذیرش پزشکی روسیه باید مستقیماً به وب‌سایت دانشگاه موردنظر مراجعه کرده و با بارگذاری مدارک، درخواست خود را ثبت کنند و منتظر تأییدیه درخواست باشند. در برخی موارد نیازی به معادل‌سازی مدارک نیست. پذیرش در رشته پزشکی در اروپا می‌تواند رقابتی‌تر باشد. برای مثال، فرانسه یا ایتالیا، محدودیت تعداد صندلی برای دانشجویان بین‌المللی دارند که باعث دشوارتر شدن پذیرش می‌شود.

به‌طورکلی، می‌توان گفت  شرایط اخذ پذیرش در روسیه آسان‌تر است و نیاز به نمرات برتر ندارد. بااین‌حال، اعتبار بالای مدارک اروپا می‌تواند شرایط دشوار پذیرش در رشته پزشکی را توجیه کند.

هزینه تحصیل

مقرون‌به‌صرفه بودن هزینه‌ها اغلب یک عامل تعیین‌کننده برای انتخاب تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا است. هزینه تحصیل پزشکی در روسیه بسیار مقرون‌به‌صرفه است و از حدود 3.000 الی 8.000 دلار متغیر است. هزینه تحصیل بسته به خصوصی یا دولتی بودن دانشگاه بستگی دارد. در اروپا، هزینه‌ها بسته منطقه بسیار متفاوت است. اروپای غربی هزینه بالاتری دارد. هزینه تحصیل پزشکی در بریتانیا می‌تواند بیش از 40.000 پوند در سال برآورد شود. درحالی که دانشگاه‌های دولتی آلمان امکان تحصیل رایگان را در اختیار دانشجویان قرار می‌دهد؛ اما هزینه‌های اداری 200 الی 300 یورویی ماهانه و هزینه‌های زندگی بالا را در بر می‌گیرد.

هزینه تحصیل پزشکی در اروپای شرقی پایین‌تر است. در کشورهایی مانند لهستان و مجارستان به 10.000 الی 15.000 دلار می‌رسد. هزینه تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا با بورسیه‌های تحصیلی قابل مدیریت می‌شود. در روسیه، بورسیه‌های دولتی هزینه‌ها را پایدار نگه می‌دارد. با اینکه هزینه‌های تحصیل در اروپا بالاتر است، فرصت‌های تامین مالی متنوعی را در اختیار دانشجویان قرار می‌دهد. به طور کلی، هزینه تحصیل پزشکی در روسیه برای دانشجویانی که به بودجه اهمیت می‌دهند، مقرون‌به‌صرفه‌تر است.

مقایسه هزینه زندگی دانشجویی در روسیه و اروپا

یکی از عوامل مهمی که تصمیم تحصیل پزشکی در روسیه را اروپا را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد، هزینه‌های زندگی است. مقایسه هزینه زندگی دانشجویی تفاوت‌های آشکاری دارد و روسیه عموماً مقرون‌به‌صرفه‌تر است. در روسیه دانشجویان بین‌المللی برای زندگی معمولی و راحت به 150 الی 300 دلار در ماه نیاز دارند. این هزینه شامل غذا (130 الی 330 دلار)، حمل‌ونقل، قبوض خدماتی و سایر هزینه‌ها می‌شود. هزینه در شهرهایی مانند مسکو یا سن پترزبورگ معمولا بالاتر (300 الی 450 دلار در ماه) است. هزینه زندگی در اروپا معمولا بالاتر است.

میانگین هزینه زندگی سالانه حدود 9.900 یورو (حدود 11.550 دلار) است و بسته به کشور متغیر است. در اروپای غربی مانند بریتانیا یا فرانسه، هزینه اجاره خوابگاه 800 الی 1.200 یورو، هزینه غذا 300 یورو و هزینه حمل‌ونقل 100 یورو برآورد می‌شود. هزینه زندگی دانشجویی در کشورهای اروپای شرقی پایین‌تر است. هزینه ماهانه زندگی دانشجویی در لهستان و مجارستان به طور تقریبی 400 الی 600 یورو برآورد می‌شود. برای مثال، در پراگ، خوابگاه 200 الی 400 یورو و وعده‌های غذایی 5 تا 10 یورو هزینه دارند.

هزینه‌های پایین زندگی در روسیه می‌تواند آن را به گزینه بهتری تبدیل کند؛ اما باید این نکته را در نظر گرفت که اروپا با هزینه بالاتر، زیرساخت‌های بهتری را به دانشجویان ارائه می‌دهد.

مقایسه دانشگاه های پزشکی روسیه با اروپا

مقایسه دانشگاه‌ها برای تصمیم تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا اهمیت زیادی دارد. مؤسسات آموزش عالی برتر روسیه مانند دانشگاه دولتی مسکو و دانشگاه لومونوسف مسکو آموزش بالینی دقیقی را با تأکید بر تحقیقات ارائه می‌دهند. تحصیل پزشکی در این دانشگاه‌ها 6 سال به طول می‌انجامد و با تمرین عملی در بیمارستان‌های دولتی تکمیل می‌شوند. از جمله نقاط قوت این دانشگاه‌ها می‌توان به هزینه مقرون‌به‌صرفه، امکان تحصیل به زبان انگلیسی و امکانات مدرن اشاره کرد. با این حال، امکانات این دانشگاه‌ها ممکن است از نظر فناوری از استانداردهای غربی کمی عقب‌تر باشند. دانشگاه ملی تحقیقات پزشکی پیرگوف در جراحی در سطح جهان شناخته شده است.

از جمله بهترین دانشگاه‌ها برای تحصیل پزشکی در اروپا می‌توان به دانشگاه آکسفورد، کمبریج، موسسه کارولینسکا سوئد اشاره کرد. این دانشگاه‌ها معیارهای جهانی را با تحقیقات پیشرفته و همکاری‌های بین‌المللی تعیین می‌کنند. دانشگاه‌های اروپای شرقی مانند سمل وایس مجارستان یا دانشگاه چارلز چک کیفیت خوب با هزینه کمتر را ارائه می‌دهند.

درمجموع، برای دانشجویان علاقه‌مند به تحقیق، دانشگاه‌های برتر اروپا آزمایشگاه‌های برتری را به همراه اعتبار جهانی بالاتر ارائه می‌دهند؛ اما برای آموزش عملی و مقرون‌به‌صرفه، دانشگاه‌های روسیه گزینه بهتری هستند.

اعتبار مدرک و چشم ‌انداز شغلی در روسیه و اروپا

اعتبار بین‌المللی مدرک یکی از عوامل مهم در انتخاب تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا است. ارزش یک مدرک پزشکی نه‌تنها در کیفیت آموزش، بلکه در میزان به رسمیت شناخته‌شدن آن است.

1. روسیه

مدارک پزشکی روسیه به طور گسترده در فهرست سازمان بهداشت جهانی (WHO) قرار دارند و توسط کمیسیون آموزشی برای فارغ‌التحصیلان پزشکی خارجی (ECFMG) تأیید می‌شوند. این امر به فارغ‌التحصیلان امکان می‌دهد در آزمون‌های مهم مانند USMLE (آمریکا) یا PLAB (بریتانیا) شرکت کنند و در صورت موفقیت، مجوز طبابت در این کشورها را کسب کنند. بااین‌حال، فرایند به رسمیت شناخته‌شدن در هر کشور متفاوت است و معمولاً نیازمند گذراندن آزمون‌های محلی مجوز و گاهی دوره‌های تکمیلی هستند.

2. اروپا

در اروپا وضعیت متفاوت و اغلب مطلوب‌تر است. مدارک پزشکی دانشگاه‌های اتحادیه اروپا (مانند آلمان، مجارستان، لهستان یا چک) به طور خودکار در سراسر کشورهای اتحادیه اروپا به رسمیت شناخته می‎‌شوند و دانشجویان می‌توانند به‌راحتی در هریک از کشورهای عضو فعالیت کنند. این مزیت بزرگ برای کسانی مناسب است که قصد جابه‌جایی و کار در کشورهای مختلف اروپا را دارند. علاوه بر این، مدارک دانشگاه‌های اروپا اغلب در کشورهای انگلیسی‌زبان مانند کانادا، استرالیا و بریتانیا با فرایند ساده‌تری معادل‌سازی می‌شوند و شانس بالاتری برای پذیرش در آزمون‌های حرفه‌ای مانند MCCQE (کانادا) یا AMC (استرالیا) فراهم می‌کنند.

3. کدام گزینه بهتر است؟

برای دانشجویان ایرانی، یکی از مهم‌ترین نکات برای تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا تأیید مدرک توسط وزارت بهداشت است؛ زیرا بسیاری از متقاضیان پس از فارغ‌التحصیلی قصد بازگشت به کشور را دارند. در سال 1404-1405 وزارت بهداشت تعداد محدودی از دانشگاه‌های روسیه را تایید کرده است. ازجمله این دانشگاه‌ها می‌توان به دانشگاه دولتی لومونوسف مسکو، دانشگاه پیراگوف، دانشگاه مدیکال کازان، دانشگاه ملی سن‌پترزبورگ و… اشاره کرد. این لیست معمولا هرساله بر اساس رتبه‌بندی‌های جهانی تغییر می‌کند. در مقابل، دانشگاه‌های پزشکی اروپا (به ویژه در اروپای شرقی) تعداد بیشتری از دانشگاه‌ها در لیست دانشگاه‌های موردتایید قرار دارند.

دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه سمل وایس بوداپست، دانشگاه چارلز پراگ، دانشگاه یاگیلونیا کراکوف و چندین دانشگاه دیگر از این کشورها در فهرست وزارت بهداشت حضور دارند. بنابراین، اگر هدف اصلی دانشجویان بازگشت به ایران و فعالیت در داخل کشور است، دانشگاه‌های پزشکی اروپا در مجموع گزینه‌های امن‌تر و موردتأیید بیشتری از سوی وزارت بهداشت محسوب می‌شوند.

جمع‌بندی

انتخاب بین تحصیل پزشکی در روسیه یا اروپا یکی از مهم‌ترین تصمیمات هر دانشجوی آینده‌نگری است و پاسخ نهایی به اولویت‌ها، شرایط مالی، اهداف حرفه‌ای و برنامه‌های بلندمدت شما بستگی دارد. اگر به دنبال هزینه مقرون‌به‌صرفه، پذیرش آسان، فرایند ساده ویزا و آموزش بالینی قوی هستید، شرایط پذیرش پزشکی روسیه یکی از بهترین گزینه‌ها به شمار می‌رود. دانشگاه‌های این کشور باسابقه طولانی در آموزش پزشکی، برنامه‌های انگلیسی‌زبان و شهریه پایین، برای بسیاری از دانشجویان انتخابی منطقی و هوشمندانه هستند.

از سوی دیگر، اروپای شرقی به دلیل تعداد بیشتر دانشگاه‌های تأیید شده، اعتبار بالاتر و فرایند معادل‌سازی راحت‌تر، گزینه‌ای امن و پایدار به نظر می‌رسد. در نهایت؛ هیچ مقصدی بهترین مطلق نیست؛ و بهترین مقصد آن است که با شرایط شخصی، اهداف شغلی و توان مالی شما بیشترین همخوانی را داشته باشد. در این مقاله به بررسی شرایط و هزینه تحصیل پزشکی در روسیه و اروپا پرداختیم. امیدواریم با انتخابی آگاهانه، آینده‌ای روشن را برای خود رقم بزنید. در صورت نیاز به مشاوره رایگان، با ما در ارتباط باشید.